PN-EN ISO 50001

ISO 50001 (System zarządzania energią) to międzynarodowy standard dotyczący zarządzania energią w organizacji.

W normie ISO 50001 określono wymagania odnoszące się do oceny, wdrożenia, utrzymania i poprawy systemu zarządzania energią. System zgodny z normą ma umożliwić organizacji zastosowanie systematycznego podejścia w osiąganiu ciągłej poprawy wydajności energetycznej, w tym efektywności energetycznej, użytkowania energii i jej zużycia.

Norma określa wymagania względem użytkowania i zużycia energii (w tym praktyk pomiaru, dokumentacji i sprawozdawczości, projektowania i nabywania) dla urządzeń, systemów, procesów i personelu, mających wkład w wydajność energetyczną. Ma ona zastosowanie do wszystkich zmiennych wpływających na wydajność energetyczną, które może monitorować i na które wpływa organizacja.

Normę dla systemów zarządzania energią zaprojektowano tak, aby organizacje mogły ją stosować niezależnie. Możliwe jest jednak również jej dostosowanie lub zintegrowanie z innymi systemami zarządzania. 

Każda organizacja może odnieść liczne korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania energią zgodnego z ISO 50001, począwszy od oszczędności (niższe koszty operacyjne), a skończywszy na kwestiach wizerunkowych.

Korzystanie z ISO 50001 jako z podstawy zarządzania, redukcji konsumpcji energii i poprawy efektywności energetycznej może zaowocować:

• zmniejszeniem kosztów zużycia zasobów energetycznych poprzez efektywne ich wykorzystywanie, obniżeniem kosztów energii;
• zwiększeniem wydajności organizacji poprzez wykorzystanie rozwiązań technologicznych i organizacyjnych podnoszących efektywność wykorzystywanych zasobów energetycznych;
• zgodnością z obecnymi i przyszłymi wymaganiami prawnymi związanymi z efektywnością energetyczną;
• zwiększeniem wiarygodności organizacji w odczuciu partnerów biznesowych;
• ciągłym doskonaleniem wydajności energetycznej i realizacji celów energetycznych;
• zmniejszaniem emisji gazów cieplarnianych i kosztów gospodarowania emisjami do atmosfery;
• wczesnym wykrywaniem i korygowaniem znaczących zmian poprzez ich ciągłe monitorowanie;
• zwiększeniem konkurencyjności na rynku.

Certyfikacja systemu zarządzania ISO 50001 przeprowadzona przez PCBC S.A. potwierdzona jest certyfikatem PCBC S.A. oraz uznawanym na całym świecie certyfikatem IQNET (Międzynarodowej Sieci Jednostek Certyfikujących).

Norma ISO 50001 znajduje zastosowanie w każdej organizacji dążącej do realizacji założeń polityki energetycznej. Na certyfikowany system zarządzania energią może się zdecydować każda organizacja prywatna i publiczna – niezależnie od wielkości czy charakteru działalności. Sama norma nie narzuca wiążących celów poprawy efektywności energetycznej: pozostają one w sferze obowiązujących przepisów i w gestii organizacji.

Zgodność z wymogami normy potwierdza się za pomocą samooceny i samodzielnej deklaracji zgodności lub też za pomocą certyfikatu systemu zarządzania energią.

Norma ISO 50001 zakłada kompleksowe podejście do wdrożenia, utrzymania i ciągłej poprawy systemu zarządzania energią. W jej treści sprecyzowano wymagania, jakie powinien spełniać system.

W normie ISO 50001 scharakteryzowano wymogi m.in.:

• identyfikacji aktualnego i przewidywanego zużycia energii (za pomocą m.in. przeglądu energetycznego, audytów energetycznych);
• oceny zgodności z wymaganiami prawnymi i innymi standardami, których organizacja zobowiązuje się przestrzegać; 
• wprowadzenia polityki energetycznej;
• określenia obszarów znaczącego zużycia energii i planów jego ograniczenia;
• ustalenia ról i zakresów odpowiedzialności;
• wprowadzenia systemu monitorowania i pomiarów zużycia energii (energia bazowa, wskaźniki wyniku energetycznego);
• przeprowadzania przeglądu zarządzania i audytów wewnętrznych (rozpoznawanie niezgodności, działania zapobiegawcze i naprawcze);
• dbałości o ciągłe doskonalenie systemu zarządzania energią zgodnie z np. cyklem Deminga (Plan-Do-Check-Act).

Normę ISO 50001 opracowano z uwzględnieniem struktury nadrzędnej (High Level Structure), ułatwiając tym samym integrację jej wymagań z innymi (nowymi i istniejącymi) systemami zarządzania zgodnymi m.in. z ISO 9001, ISO 14001 czy ISO 45001.

Wdrożenie systemu zarządzania energią zgodnie z normą 50001 jest dla organizacji decyzją strategiczną, która może zaowocować korzyściami ekonomicznymi i wizerunkowymi. Jest jednak również kwestią regulowaną prawnie, w tym Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791. Certyfikację systemu zarządzania energią powinny zaplanować wszystkie przedsiębiorstwa, w których średnie roczne zużycie energii w ciągu ostatnich trzech lat (przy uwzględnieniu wszystkich nośników energii) przekracza 85 TJ. W przypadku zużycia energii powyżej 10 TJ dla firm, które nie wdrożą systemu zarządzania energią, obowiązkowe będą audyty energetyczne.

Organizacje, które wdrożyły system zarządzania energią zgodny z ISO 50001, PCBC S.A. zaprasza do złożenia wniosku o wycenę kosztów, na podstawie którego przygotuje ofertę certyfikacji.

Po dopełnieniu formalności PCBC S.A. przeprowadzi audit certyfikujący. Jeżeli auditor nie stwierdzi niezgodności lub organizacja właściwie je skoryguje, jednostka certyfikująca podejmie decyzję o przyznaniu certyfikatu oraz wyda certyfikaty PCBC S.A. i IQNET. 

Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. nadzoruje certyfikowany system zarządzania energią, a po upływie trzech lat przeprowadza proces ponownej certyfikacji.